در زبان انگلیسی دو واژه «expand» و «development» را میتوان معادل با کلمه توسعه در فارسی دانست؛ اما این دو، در انگلیسی هریک دارای کاربردهای متفاوتی هستند، Expand واژه ایست که متوجه توسعه به معنای پیشرفت در یک جنبه، محور و موضوع است و development توسعه به معنای یک شکوفایی همهجانبه است؛ اما خطای بزرگ در زبان و فرهنگ سیاسی ایران آن است که معنای اول در قالب پیشرفتهای فنی و فیزیکی غالب شده است.در فرهنگ لغات دهخدا نیز ذیل کلمه توسعه آمده است: «فراخی و فراخ کردن، فراخی و وسعت». بر همین اساس است که معنای کلمه توسعه را در زبان فارسی میتوان مفهومی ناقص و ناکافی دانست؛ چراکه با القای مفهوم پیشرفت، آنچه به ذهن متبادر میشود گسترش ساختارهای فیزیکی و فنی نظیر گسترش کارخانهها، ساخت راهآهن، قطار شهری، آسمانخراشها و … است. بدین ترتیب وقتی از توسعه حرف زده میشود، معناهای فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و … یعنی روح این کالبد از این مفهوم کنار گذاشته میشود.با چنین متدی ما دارای ابزار و تکنولوژیهایی هستیم که فرهنگ و توانایی استفاده از آن را نداریم. این مفهوم با نگاهی سطحی و بدون در نظر گرفتن بسترهای زمانی، مکانی، اجتماعی و… به کپیبرداری سطحی از مدرنیسم غربی میپردازد، با این امید که با گذاشتن پا جای پای کشورهای غربی روزی جامعه را به آن سطح از توسعه میرساند. نگاهی که غرب را مدینه فاضله خود میداند و معتقد است با رسیدن به این پیشرفتها، فرهنگ متناسب با آن نیز تولید خواهد شد؛ اما این امر هیچگاه محقق نشد و پیشرفتهای تکنولوژیکی نظیر کارخانههای خودروسازی، طرحهای مسکن مهرو… بیش از فایدهاش، هزینههای اجتماعی سنگینی را برای جامعه به همراه داشت. رسوخ و نفوذ این نگاه در میان مسئولین، بخصوص در شهرهایی که بهمراتب بافت فرهنگی متفاوتتری نسبت به مرکز دارند به دلیل وسعت و سرعت تغییرات قطعاً هزینههای سنگینتری را به همراه خواهد داشت.در شهری که مردمش در یک بافت فرهنگی خاص به طبیعت خوکردهاند، قطع به ناگاه درختان اش به بهانه ساخت منوریل و جایگزینیاش با ستونهای بزرگ سیمانی، به علت عدم وجود بسترهای فکری باعث سوءظن مردم و حرفوحدیثهای فراوان است اجرای بدون برنامهریزی آن نیز به دلیل نوع فرهنگ سیاسی مسئولین و مسائل خاص قومی قبیلهای حاکم بر این ساختار با مشکلات متعدد مواجه میشود. در چنین فضایی است که نمایندگان مجلس در کرمانشاه بر سر آنکه کدامیک امتیاز تأسیس فلان کارخانه، پتروشیمی، پالایشگاه و… را برای کرمانشاه گرفتهاند، جنگ سرد رسانهای رخ میدهد و هرکدام در طول مدت نمایندگیشان به دنبال همین امتیازات برای حوزه انتخابیهشان هستند تا بعدها در تبلیغات انتخابیشان از آن استفاده کنند. چنانچه در آخرین روزهای مجلس نهم یکی از نمایندگان کرمانشاه با شور و شعف از تأسیس کارخانه لاستیک در کرمانشاه حرف میزد. هرکدام از این پیشرفتهای فنی ممکن است بجای فایده ضرری را متوجه کند. از طرحهای نظیر کارخانه ایرانخودرو نیز که به بهانه ریشهکن کردن بیکاری صورت میگیرد، سهم اندکی به کرمانشاه میرسد. این در حالی است که کرمانشاه از ظرفیتهای خارقالعادهای جهت گسترش گردشگری و جذب توریسم برای حل معضل بیکاری برخوردار است. ما باید به دنبال نسخه های خاص خودمان باشیم و بدانیم راه گذر از مشکلاتی که سالهاست با آنها دست به گریبانیم، از سخنرانی های پرطمطراق و برنامه ریزی های فن سالارانه که نتیجه اش در تمام این سالها پرکردن جیب پیمانکارها بوده است، عبور نمی کند. بهعنوانمثال بدون صرف هزینههای سنگین و ایجاد آسیبهای هویتی و محیط زیستی، با سامان مانَکهایی مثل پارک لاله، پارک شیرین، پارک شرقی و … میتوانیم ضمن ایجاد بسترهای نشاط و امید در شهر، فضایی را برای ایجاد کسبوکارهای کوچک فراهم آوریم.
شرق کرمانشاه- مرداد 96