در زبان انگليسي دو واژه «expand» و «development» را مي توان معادل با کلمه توسعه در فارسي دانست. اما اين دو در انگليسي هريک داراي کاربردهاي متفاوتي هستند. Expand واژه ايست که متوجه توسعه به معناي پيشرفت در يک جنبه، محور و موضوع است و development توسعه به معناي يک شکوفايي همه جانبه است. اما خطاي بزرگ در زبان و فرهنگ سياسي ايران آن است که معناي اول در قالب پيشرفت هاي فني و فيزيکي غالب گشته است.
در فرهنگ لغات دهخدا نيز ذيل کلمه توسعه آمده است: «فراخي و فراخ کردن، فراخي و وسعت». بر همين اساس است که معناي کلمه توسعه را در زبان فارسي مي توان مفهومي ناقص و ناکافي دانست؛ چراکه با القاي مفهوم پيشرفت آنچه به ذهن متبادر مي شود گسترش ساختارهاي فيزيکي و فني نظير گسترش کارخانه ها، ساخت راه آهن، قطار شهري، آسمان خراش ها و … است. بدين ترتيب وقتي از توسعه حرف زده مي شود، معناهاي فرهنگي،اجتماعي، سياسي و … يعني روح اين کالبد از اين مفهوم کنار گذاشته مي شود.
با چنين متدي ما داراي ابزار و تکنولوژي هايي هستيم که فرهنگ و توانايي استفاده از آن را نداريم. اين مفهوم با نگاهي سطحي و بدون در نظر گرفتن بسترهاي زماني، مکاني، اجتماعي و… به کپي برداري سطحي از مدرنيسم غربي مي پردازد، با اين اميد که با گذاشتن پا جاي پاي کشور هاي غربي روزي جامعه را به آن سطح از توسعه مي رساند. نگاهي که غرب را مدينه فاضله خود مي داند و معتقد است با رسيدن به اين پيشرفت ها، فرهنگ متناسب با آن نيز توليد خواهد شد. اما اين امر هيچ گاه محقق نشد. و پيشرفت هاي تکنولوژيکي نظير کارخانه هاي خودرو سازي، طرح هاي مسکن مهر بيش از فايده اش، هزينه هاي اجتماعي سنگيني را براي جامعه به همراه داشت. رسوخ و نفوذ اين نگاه در ميان مسئولين، بخصوص در شهرهايي که به مراتب بافت فرهنگي متفاوت تري نسبت به مرکز دارند به دليل وسعت و سرعت تغييرات قطعا هزينه هاي سنگين تري را به همراه خواهد داشت.
در شهري که مردمش در يک بافت فرهنگي خاص به طبيعت خو کرده اند، به ناگاه به بهانه ساخت منوريل، درختان اش با ستونهاي سيماني بزرگي جايگزين مي شوند. جامعه زمينه فکري پذيرش اين موضوع را ندارد و سوء ظن به اين طرح و گفتگو پيرامون حواشي آن نقل محافل مي شود. اجراي آن نيز به دليل نوع فرهنگ سياسي مسئولين و مسائل خاص قومي قبيله اي حاکم بر اين ساختار با مشکل مواجه مي شود. در چنين فضايي است که نمايندگان مجلس در کرمانشاه بر سر آنکه کدام يک امتياز تاسيس فلان کارخانه، پتروشيمي، پالايشگاه و… را براي کرمانشاه گرفته اند، جنگ سرد رسانه اي رخ مي دهد و هر کدام در طول مدت نمايندگي شان بدنبال همين امتيازات براي حوزه انتخابيه شان هستند تا بعدها در تبليغات انتخابي شان از آن استفاده کنند. چنانچه در آخرين روزهاي مجلس نهم يکي از نمايندگان کرمانشاه با شور و شعف از تاسيس کارخانه لاستيک در کرمانشاه حرف مي زد. هرکدام از اين پيشرفت هاي فني ممکن است بجاي فايده ضرري را متوجه کند. اين را بگذاريم کنار سخنان اخير استاندار کرمانشاه درباره تاسيس کارخانه خودرو سازي در اين شهر و آمارها و سخناني ازين دست از سوي استانداران و مسئولان پيشين؛ طرح هايي که با هدف رفع بيکاري اجرا مي شود. اما بعضا همين سهم اندک نيز نصيب نيروهاي کرمانشاهي نمي شود. بنابراين پيش از هرچيز بايد تغييرات فني را متناسب با بافت فرهنگي، اقتصادي و … انجام داد و آنجا که لازم است، بسترهاي فکري جديدي را براي پذيرش تغييرات ايجاد کرد.
هفته نامه آوای کرمانشاه- 15 تیر